مذهب شيعه چرا مذهب جعفرى ناميده شد؟

هيچ تاكنون به اين نكته انديشيده‏ايد كه چرا ما شيعيان را پيروان مذهب جعفرى مى‏خوانند؟ در ميان امامان دوازده گانه شيعه ‏چرا مذهب ما به ايشان انتساب يافته است؟ با توجه به اين كه ‏امام جعفر صادق عليه السلام ششمين امام شيعه هستند مگر پيش از ايشان ‏وضعيت ‏شيعه چگونه بوده و به عبارت ديگر چرا مذهب شيعه علوى يا حسنى يا حسينى يا سجادى و يا باقرى ناميده نشده است؟ آنچه در پى مى‏آيد توضيحى است ‏بر راز اين نام گذارى.

عرصه تئورى‏ها و ديدگاههاى علمى و فرهنگى در ميان دانشمندان و فرهيختگان همواره عرصه ابقاى بهترين انديشه‏ها بوده است. هر نظريه‏اى آن هنگام توانسته جايگزين نظريه پيشين شود كه محتوايى ‏بهتر از آن را به بشريت هديه كرده باشد و الا مورد استقبال قرار نخواهد گرفت. مكتب‏هاى فكرى بزرگ نيز همواره بايد داراى چنين ‏ويژگى باشند تا بتوانند در دل بشر جايى باز كنند. نگاهى به ‏دستاورد مكتب اسلام در مقايسه با آنچه جامعه جاهلى عرب بدان ‏دلبسته بود و مبناى رفتار فردى و اجتماعى خود قرار داده بود مى‏تواند راز موفقيت اسلام را در برابر انديشه‏هاى جاهلانه نشان ‏دهد. پيامبر صلي الله عليه و آله در دعوت خود ضمن پذيرش سنت‏هاى پسنديده انسانى ‏در ميان اعراب آنگاه كه به نفى ضد ارزشها مى‏پرداخت طرح‏هاى ‏جايگزين نيز ارائه مى‏كرد تا مخاطبان او احساس خلاء نكنند.

سال ها پيش از امامت ‏حضرت صادق عليه السلام تقريبا يكصد و سيزده سال پيش، جد ايشان پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله در روزى گرم و سوزان و به هنگام بازگشت‏ از آخرين حج‏ خود در غدير خم جانشينى خويش را به فرمان خداى به ‏امام على عليه السلام واگذار كرد و بر اساس منابع شيعى و بعضى از منابع ‏اهل سنت از مردم در اين باره بيعت گرفت. اما صلاحديد پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله به دلايلى مورد پذيرش بعضى از صحابه ‏قرار نگرفت و با رحلت ‏حضرت، خلافت در سقيفه بنى‏ساعده‏ مسيرى تازه يافت.

شايد راز بسيارى از شكست‏هاى فردى و اجتماعى مصلحان در طول ‏تاريخ همين بوده كه طرح جايگزين نداشته‏اند به همين نمونه تاريخ ‏معاصر ايران توجه كنيد. حضور روحانيت در مشروطيت و انقلاب اسلامى ‏و اين كه چرا روحانيت در مشروطيت نتوانست تا پايان حضور داشته ‏باشد اما انقلاب اسلامى به رهبرى امام موفق به براندازى يك نظام ‏شد؟

شايد مهمترين نكته در همين طرح جايگزين بوده است. امام ‏خمينى(ره) طرح جايگزين سلطنت را داشت اما روحانيت در مشروطيت ‏به ابعاد اين موضوع آن چنان كه بايسته است نيانديشيده بود و اين سرانجام هر حركت ‏سياسى و فكرى است كه فقط طرح براندازى ‏داشته باشد و نه طرح جايگزين!

ادامه ي مطلب ...

نوشته شده توسط محسن امینی هرندی

لينك ثابت